گويد : لأنّه بقر العلم بقرا اى شقّه و أظهره اظهارا ؛ « 1 » زيرا آن حضرت علم را شكافت و رموز و دقائق آن را روشن ساخت . يعقوبى مىنويسد : كان سمّى بالباقر لأنّه بقر العلم . « 2 » بدان سبب باقر ناميده شد كه علم را شكافت . راغب اصفهانى هم مانند همين سخن را گفته است . « 3 » ابن منظور در مورد كلمهء باقر چنين گفته : التبقر التوسّع فى العلم و المال و كان يقال محمد بن على بن الحسين بن على الباقر رضوان الله عليهم لأنّه بقر العلم و عرف اصله و استنبط فرعه . « 4 » « تبقر » داشتن علم و مال زياد را گويند و به محمد بن على بن حسين بن على عليه السّلام بدان جهت باقر گفته مىشود كه آن حضرت علم را شكافت و اصول آن را مشخص و طرز استنباط فروع علم از اصول آن را بيان فرمود . جابر بن عبد الله انصارى روايتى در فضيلت امام باقر عليه السّلام نقل كرده كه به نوشتهء ابن شهر آشوب ، فقهاى مدينه و عراق ، همگى آن را روايت كرده‌اند . « 5 » در اين روايت جابر گويد : رسول خدا مرا مورد خطاب قرار داد و فرمود : انّك تبقى حتى ترى رجلا من ولدى أشبه الناس بى اسمه على اسمى ، اذا رأيته لم يخل عليك فأقرئه منّى السّلام . تو بعد از من چندان زنده مىمانى كه مردى از فرزندان مرا - كه شبيه‌ترين مردم به من و نامش مطابق نام من باشد - زيارت كنى ، وقتى كه او را ديدى ، سلام مرا به او برسان و اين سفارش مرا حتما عمل كرده و سهل مگير . در تاريخ يعقوبى ، دنبالهء اين حديث چنين آمده است : فلما كبر سنّ جابر و خاف الموت جعل يقول : يا باقر يا باقر ! أين أنت ، حتى رآه ، فوقع عليه يقبل يديه و رجليه و يقول : بابى و امّى شبيه أبيه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله انّ اباك يقرأك السّلام . « 6 » وقتى جابر به سنين پيرى رسيد و مرگ خود را نزديك ديد ، پيوسته مىگفت ، اى باقر اى باقر ، كجايى . تا اين كه روزى آن حضرت را ديد و خود را به وى رسانيد ، در

--> ( 1 ) . علل الشرايع ، ج 1 ، ص 233 ( 2 ) . يعقوبى ، ج 2 ص 320 ( 3 ) . المفردات ، ص 54 ( 4 ) . لسان العرب ، ذيل كلمهء باقر . ( 5 ) . نك : بحار الانوار ، ج 46 ، ص 294 ( 6 ) . تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 320 ؛ نك : المنتخب من ذيل المذيل ، ص 642 ؛ مختصر تاريخ دمشق ، ج 23 ، ص 78